Sosial və xüsusi fənlər kafedrasının dosenti Alıcanov Mayıl.
Azərbaycan xalqının müasir tarixində xüsusi əhəmiyyətə malik olan 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü ölkənin dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab olunur. XX əsrin sonlarında SSRİ-nin dağılması nəticəsində müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Respublikası ilk illərdə ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi problemlərlə üzləşmişdi. Dövlət idarəçiliyində yaranmış boşluq, Ermənistanın hərbi təcavüzü, iqtisadi tənəzzül və daxili siyasi qarşıdurmalar ölkəni parçalanmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qoymuşdu. Belə mürəkkəb şəraitdə xalqın tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyinin xilaskarı kimi çıxış etmişdir.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan yeni siyasi sistem qurmaq və milli dövlətçilik ənənələrini formalaşdırmaq kimi mühüm vəzifələrlə qarşılaşdı. Lakin ölkədə baş verən siyasi qeyri-sabitlik, hakimiyyət uğrunda mübarizə və idarəetmədə peşəkarlığın olmaması vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı.
Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü nəticəsində torpaqların işğalı davam edir, minlərlə insan qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşürdü. Dövlət institutlarının zəifləməsi, qanunsuz silahlı dəstələrin fəaliyyət göstərməsi, bölgələrdə separatçılıq meyillərinin güclənməsi ölkənin müstəqilliyini real təhlükə altına salmışdı. 1993-cü ilin əvvəllərində artıq Azərbaycan vətəndaş müharibəsi həddinə çatmışdı.
Həmin dövrdə iqtisadi vəziyyət də son dərəcə ağır idi. İstehsal müəssisələrinin fəaliyyəti dayanmış, inflyasiya yüksəlmiş, əhalinin sosial rifahı aşağı düşmüşdü. Beynəlxalq aləmdə ölkənin mövqeyi zəifləmiş, dövlətin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaranmışdı.
1993-cü ilin iyun ayında ölkədə yaranmış kritik vəziyyət Azərbaycan xalqını çıxış yolu axtarmağa məcbur etdi. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ölkəni bu ağır böhrandan çıxara biləcək yeganə lider kimi Heydər Əliyevi görürdülər.
1993-cü il iyunun 9-da Heydər Əliyev xalqın və siyasi dairələrin çağırışına cavab verərək Bakıya gəldi. Onun siyasi təcrübəsi, dövlətçilik bacarığı və xalq arasında qazandığı nüfuz ölkədə sabitliyin bərpası üçün əsas ümid mənbəyi idi.
15 iyun 1993-cü ildə Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu tarix sonralar Milli Qurtuluş Günü kimi Azərbaycan dövlətçiliyinin təqvimində mühüm yer tutdu. Onun hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı, vətəndaş qarşıdurmasının qarşısı alındı və dövlət idarəçiliyi sistemi yenidən qurulmağa başladı.
Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən tədbirlər qısa müddətdə ölkədə sabitliyin bərpasına şərait yaratdı. Dövlət hakimiyyəti möhkəmləndirildi, qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyəti məhdudlaşdırıldı və hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
1994-cü ildə Ermənistanla atəşkəsin əldə olunması ölkədə iqtisadi və siyasi islahatların həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaratdı. Həmin dövrdə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasının əsasını qoydu və ölkənin beynəlxalq enerji bazarlarında mövqeyini gücləndirdi.
1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi yolu ilə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul edildi. Konstitusiya demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsaslarını müəyyənləşdirdi. Eyni zamanda çoxpartiyalı siyasi sistemin formalaşdırılması və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirildi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi inkişaf strategiyası Azərbaycanın gələcək yüksəlişinin əsasını təşkil etmişdir. Onun dövlətçilik konsepsiyası milli maraqların qorunması, siyasi sabitlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanırdı.
Bu siyasi kurs sonrakı dövrdə Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilmişdir. Azərbaycanın iqtisadi gücünün artması, beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi, ordu quruculuğunun gücləndirilməsi və regional lider dövlətə çevrilməsi məhz həmin siyasətin nəticəsidir.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlətçilik strategiyasının uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri müasir Azərbaycanın gücünü və inkişaf potensialını nümayiş etdirir.
Milli Qurtuluş Günü yalnız bir siyasi hadisə deyil, həm də Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması və inkişafı baxımından mühüm tarixi mərhələdir. Bu gün ölkənin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli həmrəyliyin təmin olunması və gələcək inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsi ilə xarakterizə olunur.
15 İyun hadisələri göstərdi ki, xalqın iradəsinə söykənən güclü liderlik dövlətin ən ağır sınaqlardan uğurla çıxmasına imkan yaradır. Məhz buna görə Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqının milli yaddaşında dövlətçilik bayramı kimi yaşayır.
15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycanın müasir tarixində dövlətçiliyin xilas olunduğu və inkişaf yoluna qədəm qoyduğu mühüm dönüş nöqtəsidir. Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ölkədə siyasi sabitliyin təmin edilməsinə, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsinə və müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının formalaşdırılmasına imkan yaratdı. Bu gün Azərbaycanın qazandığı uğurların təməlində məhz həmin dövrdə həyata keçirilmiş uzaqgörən siyasət dayanır. Milli Qurtuluş Günü xalqımızın dövlətçilik tarixində əbədi yaşayacaq və gələcək nəsillər üçün milli birlik, müstəqillik və tərəqqi rəmzi olaraq qalacaqdır.