AZƏRBAYCAN BAYRAĞI: AZADLIĞIN VƏ QÜRURUN SİMVOLU

Sosial və xüsusi fənlər kafedrasının dosenti M.S.Alıcanov

Azərbaycan Bayrağı, müstəqil Azərbaycanın milli rəmzlərindən biridir və dövlətimizin simvolu olaraq böyük əhəmiyyət daşıyır. Üçrəngli bayrağımız 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən qəbul edilib, 1991-ci ildə isə müstəqil Azərbaycan dövlətinin rəmzi olaraq yenidən bərpa olundu. Bayrağın mavi, qırmızı və yaşıl rəngləri, Azərbaycanın istiqlal ideologiyasını və xalqın milli-mənəvi dəyərlərini simvolizə edir. Bayraq, yalnız bir parça deyil, xalqımızın azadlıq, müstəqillik və gələcəyə olan inamını ifadə edən müqəddəs bir simvoldur.

Azərbaycanın Dövlət Bayrağı Gününün qeyd olunması, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixiylə də əlaqəlidir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, 1918-ci ildə müstəqil bir dövlət olaraq qurulduqda, özünün üçrəngli dövlət bayrağını qəbul etmişdir. Bu bayraq, 1918-ci ilin noyabrın 9-da Bakı şəhərində, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurasının iclasında qəbul edilib və həmin gün bayraq, Dövlət rəmzi kimi Azərbaycanın dövlət strukturlarında qəbul edilib.

Bayrağın qəbul edilməsi ilə eyni vaxtda, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin və azadlıq mübarizəsinin simvolu olaraq da böyük əhəmiyyət kəsb edən bu bayraq, 1920-ci ilin aprelində Sovet İttifaqı tərəfindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra uzun müddət qəbul edilməyib. Lakin 1991-ci il oktyabrın 18-də müstəqil Azərbaycan Respublikası bərpa olunduqdan sonra, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağı yenidən rəsmi dövlət bayrağı kimi qəbul edildi və 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti tərəfindən yeni qanunla təsdiq olundu.

Azərbaycanın Dövlət Bayrağı Günü, yalnız rəmzləri təmtəraqlı şəkildə qeyd etməkdən ibarət deyil. Bu gün, eyni zamanda Azərbaycan xalqının müstəqillik və azadlıq mübarizəsini, həmçinin milli birlik və bərabərliyi simvollaşdıran bir bayramdır. Dövlət Bayrağı Günü, hər bir azərbaycanlının dövlətçilik dəyərlərinə bağlılığını bir daha nümayiş etdirmək və bu bayrağa olan hörməti təzələmək məqsədini güdür. Bu günün qeyd olunması, həm də Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik yolundakı zəfərlərinin təntənəsidir.

Bayrağımızın rəngləri, istiqlal ideologiyasının üç əsas prinsipini təmsil edir: “Türkçülük, müasirlik və islamçılıq”. Bu düstur, XX əsrin əvvəllərində görkəmli Azərbaycan mütəfəkkiri Əli Bəy Hüseynzadə tərəfindən formalaşdırılmışdır. Üçrəngli bayrağımız, azadlıq düşüncəmizə, milli və mənəvi dəyərlərimizə və ümumbəşəri ideallara bağlılığımızı nümayiş etdirir. Azərbaycanın üçrəngli bayrağı, özündə böyük mənalar daşıyan bir simvoldur. 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması ilə qəbul edilən bu bayraq, Azərbaycan xalqının azadlıq mücadiləsinin və milli kimlik axtarışının ən möhtəşəm ifadəsidir. Üç rəngin hər biri özünə məxsus bir mənaya sahibdir:

• Mavi rəng türk dünyasının və türk kimliyinin, bu xalqların birliyinin simvoludur.

• Qırmızı rəng müasirlik, inkişaf və irəliləyişin təcəssümüdür. O, eyni zamanda milli azadlıq və dövlətçilik ideyasının təbliğidir.

• Yaşıl rəng isə, islam mədəniyyətini və Azərbaycan xalqının mənəvi zənginliyini simvollaşdırır.

Bu üç rəngin bir araya gəlməsi, milli istiqlal ideologiyasının üç əsas prinsipini – türkçülük, müasirlik və islamçılığı təmsil edir. Bu bayraq Azərbaycan xalqının həm keçmişinə, həm də gələcəyinə olan bağlılığını göstərir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağı, 1990-cı ilin 17 noyabrında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri, Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Naxçıvanın dövlət bayrağı kimi təsdiq olunub.

“1990-cı ilin 17 noyabrında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sessiyasında, mənim rəhbərliyimlə, 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən qəbul edilmiş üçrəngli bayrağı qaldırdıq. Biz onu təkcə küçə və meydanlarda deyil, sessiyanın zalında, dövlətin rəsmi müstəqilliyini qeyd edən bir addım olaraq qaldırdıq.” – Heydər Əliyev.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi, 1991-ci ilin 5 fevralında Azərbaycan SSR Ali Soveti qarşısında Azərbaycanın Dövlət Bayrağının rəsmi simvol kimi tanınması məsələsini qaldırmış və bu məsələyə dair qərar qəbul edilmişdir. Bu qərar, bayrağımızın Azərbaycanın rəsmi dövlət atributu olaraq bərpasını təmin etmişdir.

“Mən inanıram ki, Naxçıvan MR Ali Məclisinin qəbul etdiyi qərarlar Azərbaycan Respublikasının işinə böyük təsir göstərmişdir. Naxçıvanın üzərində bu bayraq 1990-cı ildə, ölkə daxilində isə 1991-ci ilin fevralında dalğalanmağa başladı.” – Heydər Əliyev.

Bayrağımızın rəsmi simvol kimi bərpası. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı, 1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı ilə bərpa edilmiş və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi tanınmışdır.

Zəfər Bayrağı. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş torpaqlarında, Zəfərdən sonra dalğalanan üçrəngli bayraq, milli kimliyimizin, azadlıq mübarizəmizin və gələcəyə inamımızın rəmzidir. Bu bayraq, hər bir Azərbaycanlının qürur mənbəyidir və eyni zamanda sabahlarımızın işığıdır.bazası təkmilləşdirilmişdir. Sözügedən Qanunla Dövlət bayrağının istifadəsinə dair tələblər və məhdudiyyətlər müəyyən edilmişdir (https://e-qanun.az/framework/6198);

Azər¬bay¬can Res¬pub¬li¬ka¬sı¬nın Döv¬lət Bay¬ra¬ğı¬ Azər¬bay¬can və¬tən¬daş¬la¬rı¬nın mil¬li həm¬rəy¬li¬yi¬nin, va¬hid məf¬ku¬rə ət¬ra¬fın¬da sıx bir¬ləş¬mə¬si¬nin baş¬lı¬ca amil¬lə¬rin¬dən bi¬ridir. Bayraq milli identikliyin təzahür formalarından biridir. Ən müqəddəs rəmzlərdən olan bayraq millətin varlığının, mövcudluğunun sübutu, müstəqil dövlətə sahib çıxmaq bacarığının əsas göstəricisidir;

Ulu Öndər Heydər Əliyev: “İndi dünyada müstəqil Azərbaycan dövləti var. Onun milli dövlət bayrağı var, milli himni var, milli gerbi var. Azərbaycan dünya birliyində özünə layiq yer tutubdur. Azərbaycanın dövlət bayrağı bütün beynəlxalq təşkilatların iqamətgahları qarşısında dalğalanır, müstəqil Azərbaycanın başı üstündə dalğalanır və daim dalğalanacaqdır, bu yüksəkliklərə qalxmış bayraq bundan sonra heç vaxt enməyəcəkdir.”;

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Dövlət Bayrağına hər zaman böyük hörmət və ehtiramla yanaşmış, onun yalnız bir simvol olmadığını, eyni zamanda xalqın və dövlətin azadlıq, müstəqillik və qürurunun təcəssümü olduğunu vurğulamışdır. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan Bayrağı haqqında bəzi mühüm fikirləri:

Bayrağımız – Qürur Mənbəyimizdir. Prezident İlham Əliyev, Azərbaycan Bayrağının hər bir azərbaycanlı üçün qürur mənbəyi olduğunu qeyd edərək demişdir:

“Bayrağımız eşidilən səsimiz, duyulan nəfəsimizdir. Bizim bayrağımız qürur mənbəyimizdir. Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın Dövlət Bayrağı milli suverenliyin simvolu kimi ölkəmizin bütün vətəndaşları üçün müqəddəs dövlətçilik rəmzlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarı olan bu bayraq bizim azadlıq məfkurəsinə, milli-mənəvi dəyərlərə və ümumbəşəri ideallara sadiqliyimizi nümayiş etdirir.”

Bayraq – Müstəqilliyimizin Simvoludur. Azərbaycan Bayrağı, müstəqil Azərbaycanın varlığını və dünya birliyində özünə layiq yer tutduğunu göstərən bir simvol olaraq, Prezident İlham Əliyev tərəfindən belə qiymətləndirilmişdir:

“Bizim bayrağımız müstəqil Azərbaycanın simvoludur. O, Azərbaycan xalqının azadlıq mübarizəsinin təcəssümüdür. Bayrağımız, həm də Azərbaycanın bir dövlət olaraq dünya birliyindəki yerini simvollaşdırır.”

Bayraq – Daima Dalğalanacaqdır. Prezident İlham Əliyev, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi və işğaldan azad edilən torpaqlarda Azərbaycan Bayrağının dalğalanması məsələsində də bir çox dəfə müsbət fikirlər ifadə edib. Onun sözlərinə görə:

“Bizim bayrağımız canımızdır, ürəyimizdir. Bu gün Azərbaycanın hər bir yerində Dövlət bayrağı dalğalanır. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edəndən sonra milli Dövlət bayrağımız bu gün hələ də işğal altında olan torpaqlarda qaldırılacaqdır. Bizim bayrağımız Dağlıq Qarabağda, Xankəndidə, Şuşada dalğalanacaqdır. O günü biz hər an öz işimizlə yaxınlaşdırmalıyıq və yaxınlaşdırırıq. Eşq olsun, Azərbaycan bayrağına!”

Bayraq – Dövlətin Qüdrətinin Təmsilidir. Prezident İlham Əliyev, Azərbaycan Bayrağının yalnız simvolik mənasını deyil, həm də dövlətin gücünü, xalqın birliyini və müstəqil bir dövlətin varlığını təmsil etdiyini qeyd edib:

“Azərbaycan Dövlət Bayrağı Azərbaycanın müstəqil dövlətinin rəmzidir. O, bizim gücümüzü, qələbə əzminizi, ərazi bütövlüyümüzün bərpasını və hər zaman yüksələn dövlətimizin simvoludur. Bayrağımızın hər dalğalanışı, bizə olan inamın, azadlığın və birliyin göstəricisidir.”

Bayraq – Hər Ailənin Ayrılmaz Hissəsi Olmalıdır. Prezident İlham Əliyev, bayrağa hörmətin vacibliyini vurğulayaraq, bu simvolun yalnız rəsmi və dövlət qurumlarının deyil, hər bir azərbaycanlı ailəsinin həyatında da önəmli bir yer tutmalı olduğunu demişdir:

“Gərək hər bir evdə Azərbaycan Dövlətinin Bayrağı olsun, hər bir ailə Azərbaycan bayrağına itaət etsin. Bu bayraq tək rəsmi yerlərdə yox, idarələrdə, küçələrdə, saraylarda, məktəblərdə yox, gərək hər bir ailənin həyatının əziz bir hissəsi olsun.”

Nəticə olaraq, Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Bayrağını, xalqımızın tarixi, mədəniyyəti və müstəqilliyinin simvolu olaraq yüksək qiymətləndirir və onun dalğalanmasının xalqın həm keçmişinə, həm də gələcəyinə olan sadiqliyini ifadə edir. Bayraq, həmçinin, hər bir azərbaycanlının vətənə olan sevgi və bağlılığının göstəricisidir.

2010-cu il sentyabrın 1-də Bakıda Dövlət Bayrağı Meydanının təntənəli açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Dövlət Bayrağının xüsusi əhəmiyyətini vurğulayaraq deyib: “Bizim bayrağımız qürur mənbəyimizdir. Bizim bayrağımız canımızdır, ürəyimizdir. Bu gün Azərbaycanın hər bir yerində Dövlət bayrağı dalğalanır. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edəndən sonra milli Dövlət bayrağımız bu gün hələ də işğal altında olan torpaqlarda qaldırılacaqdır. Bizim bayrağımız Dağlıq Qarabağda, Xankəndidə, Şuşada dalğalanacaqdır. O günü biz hər an öz işimizlə yaxınlaşdırmalıyıq və yaxınlaşdırırıq. Eşq olsun, Azərbaycan bayrağına!”.

Qalibiyyət rəmzi olan üçrəngli bayrağımızın işğaldan azad edilmiş torpaqlarımızda dalğalanması qürurumuzun, milli kimliyimizin, sabaha doğru inamlı addımlarımızın əsasıdır. Dövlət başçısı, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin tarixi Zəfərimizdən dərhal sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərimizə ilk səfərləri həmin torpaqlarımızda Azərbaycan Bayrağının ucaldılması ilə tarixə yazıldı.